Hyperemesis Gravidarum: ernst, gevolgen en een nieuwe richtlijn
Hyperemesis gravidarum (HG) is veel meer dan “gewone” zwangerschapsmisselijkheid. Het is een serieuze zwangerschapscomplicatie, waarbij zwangeren te maken hebben met onophoudelijk overgeven, uitdroging en een aanzienlijk gewichtsverlies. De gevolgen zijn ingrijpend: niet alleen fysiek, maar ook emotioneel en sociaal. Toch wordt de ernst van HG nog te vaak onderschat, zowel door de omgeving als door zorgverleners.
In dit artikel belichten we HG vanuit meerdere perspectieven, aan de hand van interviews met Loïs van der Minnen, onderzoeker bij Amsterdam UMC, en Norah Gauw, voorzitter van stichting ZEHG (Zwangerschapsmisselijkheid en Hyperemesis Gravidarum).
Loïs van der Minnen gaat dieper in op twee van haar onderzoeken naar HG, gericht op de gevolgen en behandeling van HG, en op de voedingstekorten bij zwangeren met HG. Tot slot deelt Norah Gauw het patiëntperspectief en bespreekt zij het belang van de nieuwe landelijke HG-richtlijn. Deze richtlijn zorgt voor erkenning, betere behandeling en structurele ondersteuning van vrouwen die met HG te maken hebben.
In gesprek met Loïs van der Minnen over het onderzoek: The impact and management of hyperemesis gravidarum: Current and future perspectives
(De invloed en aanpak van hyperemesis gravidarum: huidige en toekomstige visies)
Gevolgen van HG
Welke gevolgen heeft HG voor zwangeren, hun kinderen en ook voor het zorgsysteem?
“Voor vrouwen zelf kan HG leiden tot ernstige fysieke klachten zoals uitdroging, ondervoeding en gewichtsverlies, maar ook tot psychologische impact zoals stress, angstklachten en depressie. Voor de kinderen kan HG indirect gevolgen hebben, bijvoorbeeld door laag geboortegewicht, verminderde foetale groei en vroeggeboorte. Voor het (zorg)systeem betekent HG een aanzienlijke belasting: ziekenhuisopnames, herhaalde polikliniekbezoeken en werkuitval van moeders; dit brengt zowel financiële als organisatorische uitdagingen met zich mee. Vroege herkenning en behandeling zijn daarom cruciaal om complicaties te voorkomen en de gezondheid en het welzijn van de zwangere vrouw en kind te beschermen.”
Huidige behandelmogelijkheden
Wat zijn op dit moment de belangrijkste behandelmogelijkheden voor HG?
“Momenteel bestaat er helaas geen behandeling gericht op genezing voor HG. De behandeling is gericht op symptoombestrijding. De belangrijkste hoeksteen daarvan is medicamenteuze behandeling met anti-emetica (middelen tegen misselijkheid). Er zijn verschillende opties beschikbaar en het is belangrijk om goed te evalueren of de medicatie effectief is bij de zwangere vrouw. In de nieuwe HG-richtlijn staat een overzichtelijk schema voor de medicamenteuze behandeling. Daarnaast vind ik laagdrempelige rehydratie en vitaminesuppletie essentieel. Ook zou standaard een diëtist geconsulteerd moeten worden. Indien nodig, kan sondevoeding worden overwogen. Dit is echter niet voor alle patiënten noodzakelijk en wordt vaak ook niet goed verdragen bij HG. Tot slot is het belangrijk dat er een behandelplan wordt opgesteld met voldoende aandacht voor de psychologische en sociale impact van de ziekte op de zwangere vrouw en haar gezin.”
Waarom zijn anti-emetica zo’n belangrijk onderdeel van de behandeling?
“Anti-emetica zijn direct gericht op het verminderen van misselijkheid en braken, de kernsymptomen van HG. Door deze klachten te beperken, helpen ze ondervoeding, uitdroging, en gewichtsverlies te voorkomen. Daarnaast maken ze het mogelijk dat vrouwen beter eten en drinken wat essentieel is voor hun gezondheid en die van de baby.”
Biologische oorzaak
Het onderzoek wijst op mogelijke biologische oorzaken van HG. Kunnen je uitleggen welke mechanismen hierbij een rol kunnen spelen?
“Recent onderzoek laat zien dat er mogelijk een biologische basis is voor het ontstaan van HG. Een belangrijke speler hierin is het hormoon GDF-15 (Growth Differentiation Factor 15). Tijdens de zwangerschap maken de placenta en de foetus veel GDF-15 aan. Bij vrouwen met HG blijken de spiegels van dit hormoon vaak sterk verhoogd. GDF-15 beïnvloedt hersengebieden die betrokken zijn bij misselijkheid en eetlust, waardoor hoge waarden misselijkheid en braken kunnen veroorzaken. Daarnaast spelen genetische factoren een rol. Onderzoek laat zien dat variaties in bepaalde genen (onder andere genen die samenhangen met GDF-15) het risico op HG verhogen. Dit verklaart ook waarom de aandoening vaak in families voorkomt.”
Hoe helpt dit inzicht om in de toekomst betere behandelingen te ontwikkelen?
“Nu we meer weten over de mogelijke biologische oorzaken is het belangrijk om te onderzoeken hoe we het ontstaan van HG kunnen voorkomen en om genezende behandelopties te ontwikkelen. Dit opent de deur naar meer gerichte therapieën die niet alleen de symptomen bestrijden, maar de onderliggende mechanisme aanpakken, bijvoorbeeld door in te grijpen op het niveau van GDF-15. Daarnaast kan dit inzicht bijdragen aan het identificeren van vrouwen met een verhoogd risico, zodat vroegtijdige ondersteuning of preventieve behandeling mogelijk wordt. Uiteindelijk kan dit leiden tot meer gepersonaliseerde zorg, waarbij behandelingen beter worden afgestemd op de individuele patiënt.”
Toekomst
Welke dingen weten we nog niet goed over HG en waar moet toekomstig onderzoek zich volgens jullie vooral op richten?
“Ondanks de vooruitgang in ons begrip van HG, zijn er nog belangrijke dingen onbekend. Nu we meer weten over mogelijke biologische oorzaken is het cruciaal om te onderzoeken hoe we het ontstaan van HG kunnen voorkomen. Daarnaast is er behoefte aan meer bewijs over wat de optimale behandeling is: welke medicatie het meest effectief is en hoe aanvullende interventies zoals voeding, psychologische ondersteuning, en ziekenhuisopnames het best ingezet kunnen worden. Verder weten we nog relatief weinig over de lange termijn effecten van HG, zowel voor de moeder als voor het kind.”
Wat hopen jullie dat dit onderzoek op de langere termijn kan betekenen voor zwangeren die kampen met HG en hun kinderen?
“We hopen dat dit overzicht bijdraagt aan meer erkenning voor de impact van HG en dat het bewustzijn creëert over de huidige kennis op dit gebied. Uiteindelijk kan dit leiden tot betere ondersteuning, gerichtere zorg en meer aandacht voor zowel moeder als kind.”
Boodschap aan zwangeren
Wat willen jullie meegeven aan zwangeren die te maken hebben met HG en hun omgeving?
“HG is een ernstige aandoening die veel verder gaat dan “normale” zwangerschapsmisselijkheid. Het is belangrijk dat zowel de zwangere als haar omgeving erkenning en begrip krijgen voor de fysieke en emotionele belasting. Zoek ondersteuning bij zorgverleners, familie of lotgenoten en wees niet bang om hulp te vragen. Vroege behandeling en goede begeleiding kunnen de impact verminderen en de kwaliteit van leven verbeteren.”
In gesprek met Loïs van der Minnen over het onderzoek: The nutritional status of people hospitalized for hyperemesis gravidarum
(De voedingsstatus van mensen die in het ziekenhuis zijn opgenomen wegens hyperemesis gravidarum)
Doel van het onderzoek en resultaten
“Het doel van dit onderzoek was om in kaart te brengen of er sprake is van voedingstekorten bij vrouwen met HG en hoe ernstig deze tekorten zijn. Wij hebben eetdagboekjes, over een langere periode ingevuld door vrouwen met HG, geanalyseerd om inzicht te krijgen in de voedingsstatus van deze vrouwen.”
Wat zijn de belangrijkste bevindingen uit dit onderzoek?
“De inname van macro- en micronutriënten (voedingsstoffen waar je veel of een beetje van nodig hebt) en de totale energie-inname is onvoldoende bij mensen die aan HG lijden. Dit is belangrijk omdat een tekort aan voedingsstoffen tijdens de zwangerschap de gezondheid van het kind negatief kan beïnvloeden. Veel dagboekjes lieten een te lage inname van jodium, ijzer en folaat zien, en ook thiamine werd vaak onvoldoende ingenomen. Bovendien was de totale dagelijkse energie-inname in veel gevallen veel lager dan aanbevolen.”
Hoe kunnen deze bevindingen bijdragen aan betere zorg voor zwangeren met HG?
“Onze bevindingen benadrukken hoe vaak vrouwen met HG te maken hebben met tekorten in energie en belangrijke voedingsstoffen. Dit inzicht kan zorgverleners helpen om de voedingsstatus van deze vrouwen beter te monitoren en vroegtijdig in te grijpen. Door gericht te ondersteunen en eventueel supplementen of aangepaste voeding aan te bieden kan de gezondheid van zowel moeder als kind worden beschermd en kan de impact van HG worden verminderd.”
Wat verraste je het meest aan de resultaten?
“Het meest opvallend was hoe ingrijpend de tekorten in energie en micronutriënten (vitamines en mineralen) waren. Zelfs basisvoedingsstoffen werden vaak nauwelijks gehaald. Zo liet 93% van de dagboekjes minder dan 50% van de dagelijks aanbevolen hoeveelheid folaat zien. Dit benadrukt hoe ernstig HG de voedingsstatus van vrouwen kan beïnvloeden.”
Gevolgen ondervoeding
Welke mogelijke gevolgen kan ondervoeding door HG hebben voor de gezondheid van de vrouw en het kind, zowel op korte als op langere termijn?
“Ondervoeding door HG kan bij de moeder leiden tot tekorten aan belangrijke voedingsstoffen, zoals thiamine. Dit kan resulteren in ernstige complicaties, zoals een acute aandoening van de hersenen. Voor het kind kan ondervoeding het risico op laag geboortegewicht en vroeggeboorte verhogen. Daarnaast heeft het Nederlandse Hongerwinter-onderzoek laten zien dat langdurige ondervoeding tijdens de zwangerschap later in het leven van het kind nadelige effecten kan hebben zoals een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, metabole stoornissen en obesitas. Als de ondervoeding bij HG vergelijkbaar is met die tijdens de Hongerwinter, zou dit ook voor deze kinderen nadelige gevolgen kunnen hebben.”
Waarom zijn tekorten juist in de vroege zwangerschap zo zorgelijk?
“Tekorten aan voedingsstoffen zoals thiamine en folaat zijn in de vroege zwangerschap extra zorgelijk omdat ze belangrijk zijn voor de vroege ontwikkeling van de baby. Folaat is essentieel voor de aanleg van het zenuwstelsel en kan bij een tekort leiden tot ernstige afwijkingen zoals een open ruggetje. Thiamine is belangrijk voor de energievoorziening van het lichaam en de hersenontwikkeling; een tekort kan leiden tot ernstige complicaties bij zowel moeder als kind. Vroege tekorten zijn dus cruciaal om tijdig te signaleren en aan te vullen.”
Wat betekent dit voor de zorg en vervolgonderzoek
Wat betekenen de bevindingen voor de manier waarop HG in de praktijk behandeld of begeleid zou moeten worden?
“Zorgverleners moeten zich realiseren dat vrouwen met HG vaak tekorten hebben aan veel voedingsstoffen. Er moet hier actief aandacht aan worden besteed. Idealiter leidt dit tot een betere monitoring van voedingstekorten, vroegtijdige interventie met supplementen of dieetadvies en een nauwere betrokkenheid van diëtisten bij het behandelplan.”
Hoe kunnen zorgverleners al in een vroeg stadium signaleren dat er een risico is op ondervoeding?
“Zorgverleners kunnen het risico op ondervoeding vroeg herkennen door systematisch te vragen naar de ernst van misselijkheid en braken, veranderingen in voedsel- en vochtinname en door het gewicht en de voedingsstatus van de zwangere regelmatig te controleren.”
Wat hoop je dat er in de toekomst verandert naar aanleiding van jullie onderzoek?
“We hopen dat ons onderzoek bijdraagt aan meer erkenning voor de ernst van HG en het effect op de voedingsstatus van vrouwen tijdens de zwangerschap.”
Waar ligt volgens jou de grootste noodzaak voor vervolgonderzoek?
“We hebben meer onderzoek nodig naar hoe voedingstekorten bij vrouwen met HG de gezondheid van moeder en kind beïnvloeden en welke manieren het beste helpen om deze tekorten aan te vullen. Gewichtsverlies en gebrek aan belangrijke voedingsstoffen lijken een belangrijke rol te spelen bij de negatieve effecten van HG op de zwangerschap. Hoewel sondevoeding een optie kan zijn, blijkt dit vaak moeilijk te verdragen. Andere mogelijkheden, zoals calorierijke drankjes en aanpassingen in het dieet om meer energie binnen te krijgen verdienen daarom ook nader onderzoek.”
Boodschap aan zwangeren en zorgverleners
Wat wil je als belangrijkste boodschap meegeven aan vrouwen met HG, hun omgeving en aan zorgverleners op basis van deze studie?
“HG is een aandoening die leidt tot ernstige tekorten aan voedingstoffen. Het is belangrijk om deze tekorten vroegtijdig te signaleren en aan te vullen, bijvoorbeeld met supplementen, voedingsadvies of betrokkenheid van een diëtist. Op die manier kan de gezondheid van zowel moeder als kind beter worden beschermd.”
In gesprek met Norah Gauw
Voorzitter Stichting ZEHG (Zwangerschapsmisselijkheid en Hyperemesis Gravidarum)
Wat betekent het voor jullie als stichting dat er nu een landelijke richtlijn voor de behandeling van HG is?
“Stichting ZEHG bestaat inmiddels 12 jaar. Toen we begonnen, was er in Nederland bijna geen informatie beschikbaar voor patiënten met HG en was de bekendheid van de ziekte nog heel beperkt. Inmiddels is dat gelukkig veranderd: er is meer aandacht in de pers en op social media, en doordat vrouwen met HG ons goed weten te vinden kunnen zij beter geïnformeerd het gesprek aangaan met hun arts of verloskundige. Ook zien we aan de medische kant een toename van belangstelling voor de ziekte.”
“De afgelopen jaren zagen we grote verschillen in behandeling tussen ziekenhuizen – regelmatig ook een gebrek aan adequate zorg, met soms schrijnende situaties tot gevolg zoals (mogelijk) onnodig zwangerschapsbeëindigingen. De richtlijn zien wij als een grote en belangrijke mijlpaal. We zijn ongelooflijk blij dat de richtlijn, en de bijbehorende vermelding op thuisarts, er nu is! Met de richtlijn ontstaat er consistentie en eenduidigheid in de diagnose, behandeling en nazorg bij vrouwen met een ernstige vorm van zwangerschapsmisselijkheid. Daarnaast zijn de recentste inzichten meegenomen, waarmee professionals in de zorg een goed en actueel overzicht hebben van de behandelmethoden.”
Patiëntperspectief
Hoe heeft Stichting ZEHG het patiëntperspectief ingebracht tijdens de totstandkoming van de richtlijn?
“Stichting ZEHG werkt nauw samen met medische professionals; niet alleen bij de richtlijn maar ook bij andere onderzoeken. Dit komt mede doordat onderzoekers en het medisch veld, met name in Nederland, het patiëntperspectief waardeert en zelfs als onmisbaar zien. Dit was ook duidelijk merkbaar bij de ontwikkeling van de richtlijn, waar het patiëntperspectief vanaf de start een duidelijk inbreng had in de werkgroep en de klankbordgroep. Onze inbreng richtte zich op het schetsen van de context van een vrouw met HG, maar ook het hele gezin. Het inbrengen van de ervaringen van duizenden vouwen met HG, hoe ze dingen ervaren en wat ze meemaken. Maar ook wat werkt en wat minder goed werkt. Dat gebeurde bij onderdelen die medisch of behandelingsgericht waren, zoals benoemen van passende en minder passende toedieningsvormen van medicatie bij misselijkheid. Maar ook bij hele praktische problemen, zoals het verlies van tanden en kiezen door het vele zuur in de mond. Zo zie je bijvoorbeeld dat aandacht voor het gebit nu in de richtlijn staat. Ik denk dat we met de ontwikkeling van de richtlijn voor HG, ook een voorbeeld hebben van hoe het patiëntperspectief goed ingebracht kan worden.”
“HG is een aandoening waar nu nog geen genezing voor mogelijk is; de behandeling richt zich op vermindering of houdbaar maken van de symptomen en beperken van de gevolgen van HG. Tijdens het ontwikkelen van de richtlijn kwam op een gegeven moment naar voren hoe frustrerend het kan zijn voor medische professionals om geen genezing te kunnen bieden, maar uitsluitend verzachting van de symptomen. Dat soort inzichten zijn voor ons ook fijn. Wij kunnen dat weer meegeven aan de patiënten, want uiteindelijk is het een samenspel tussen de arts en de patiënt, en hoe beter die elkaar begrijpen, hoe beter de resultaten.”
“Samenwerking en het delen van informatie kenmerkt dan ook onze houding richting het medisch veld. We werken er heel graag mee samen. We hebben ook de stellige overtuiging dat veruit de meeste artsen het beste voor hun patiënten willen, en met inzicht van verschillende kanten kunnen we de zorg, en ook de ervaring van patiënten een stukje beter maken. Dat is ook nodig, want echte genezing gaat nog een tijd duren. Misschien dat onze dochters, of de dochters van onze kinderen HG niet meer hoeven mee te maken.”
Klachten worden niet serieus genomen
Klopt het dat vrouwen met HG regelmatig ervaren dat hun klachten niet serieus genomen worden? Hoe kan deze richtlijn daarin verandering brengen?
“Helaas komt het regelmatig voor dat klachten niet serieus worden genomen. Decennia terug werd HG nog afgedaan als vrouwenhysterie. HG is een ziekte die vaak van moeder naar dochter wordt meegegeven. Moeders van veel van onze leden hebben de vraag gekregen of het kindje wel gewenst was, waarmee HG gekoppeld werd aan het ontbreken van een zwangerschapswens. Ook werden ze onder druk gezet om te eten en te drinken, moesten vrouwen zelf in het ziekenhuis de bakjes met braaksel weggooien of werd HG aan een instabiele mentale situatie geweten. Deze hartvochtige vooroordelen en ondeskundige aanpak zien we gelukkig steeds minder, maar is helaas nog niet overal verdwenen.”
“Wat we nog regelmatig zien is onder-diagnose, vanuit het perspectief dat misselijkheid nu eenmaal bij de zwangerschap hoort. Terwijl uitdroging heel snel kan gaan en waakzaamheid hier belangrijk is. ‘Kijk het nog maar even aan’ is dan niet verstandig. Ook zien we nog regelmatig dat er onder-behandeld wordt, waarbij de onderliggende aanname is dat het kindje wel neemt wat het nodig heeft en dat medicatie tijdens de zwangerschap beter vermeden kan worden. Een HG zwangerschap is ook een buitengewoon ingrijpende periode en hakt er fysiek en mentaal in. Elke vrouw wenst een gezond kindje, een zwangerschap als een roze wolk. Realiteit is dat deze vrouwen maanden tot niets of weinig in staat zijn, vrijwel alleen met overleven bezig zijn, en alle mooie dingen van een zwangerschap niet zo beleven.”
“Vrouwen met HG lopen meer gezondheidsrisico’s tijdens de zwangerschap en hebben vaak maanden tot zelfs jaren nodig om na een HG zwangerschap te herstellen. We hopen en verwachten dat de richtlijn medische professionals helpt om sneller en beter te signaleren dat er sprake is van HG en dat de behandeling vervolgens sneller en minder terughoudend wordt ingezet. Het is inmiddels breed bekend dat de gevolgen van een HG zwangerschap veel ingrijpender kunnen zijn dan de gevolgen van medicatiegebruik of andere vormen van behandeling. Zeker bij HG moet er een integrale afweging worden gemaakt tussen de nadelen van medicatie en de risico’s en mogelijke gevolgen van een HG zwangerschap voor zowel moeder en kind. Hier ligt overigens ook een taak voor Stichting ZEHG, want het adagium ‘het kindje neemt wat het nodig heeft’ horen we bijna dagelijks terug van patiënten. Begrijpelijk, wat dat is waar elke toekomstige moeder op hoopt, maar het is niet juist.”
Betere ervaring voor patiënten
Welke onderdelen van de richtlijn zijn volgens jou het meest waardevol voor vrouwen die HG doormaken?
“We zijn blij met de gehele richtlijn, maar we zijn extra blij met de onderdelen die zorgen voor een betere ervaring van patiënten. Juist omdat er op dit moment nog geen genezing mogelijk is, en er over het algemeen een onderschatting van de impact is. Bewustzijn hoe groot de impact is van een HG zwangerschap en wat de fysieke en psychische gevolgen kunnen zijn is heel belangrijk, maar ook de inzet van de juiste, vaak multidisciplinaire ondersteuning tijdens en na de zwangerschap, evenals het structureel inzetten van een advies voorafgaand aan de zwangerschap bij vrouwen die eerder HG hebben gehad.”
De richtlijn benoemt ook psychische zorg. Waarom is dat zo’n belangrijk onderdeel voor vrouwen met HG?
“Een zwangerschap met HG is enorm zwaar voor vrouwen, maar ook voor hun omgeving. De verwachting is een zwangerschap een mooie roze wolk is, waarbij er negen maanden lang genoten wordt. Voor vrouwen die dit niet kunnen meemaken is dat vaak een grote teleurstelling; zij voelen zich schuldig en hebben regelmatig het beeld dat ze geen goede moeder zijn. Er speelt angst of hun kindje wel gezond is en hoe het dagelijks leven vorm moet krijgen. Daarnaast komen er allemaal praktische problemen: zorgen voor de kinderen gaat niet meer, eigen verzorging is moeilijk, werken is moeizaam of niet mogelijk en er zijn vaak bezoekjes of opnames in het ziekenhuis. Dit is niet alleen enorm belastend voor de zwangere vrouw, maar ook voor de partner en de rest van het gezin.”
“HG heeft een enorme impact op fysiek en psychisch welbevinden. Hoe zwaar een zwangerschap met HG is blijkt ook uit cijfers: uit onderzoek blijkt dat 52% van de vrouwen met HG abortus overweegt en 5% gaat hier daadwerkelijk tot over. Omdat de kans dat bij een vervolg zwangerschap HG terugkomt 89% is, stelt 40% een vervolgzwangerschap uit of geheel af. 32% van de vrouwen overweegt zelfmoord tijdens de zwangerschap. Ook kampt bijna een kwart van de vrouwen na de zwangerschap met angst- en/of depressieve klachten en heeft 20% bijna 5 jaar na de zwangerschap nog last van PTSS-klachten. We zien vaak dat de omgeving niet het begrip kan bieden die een vrouw met HG nodig heeft. Niet altijd wordt er voldoende steun ervaren van de omgeving, en vriendschappen of familierelaties komen regelmatig onder druk te staan. De psychische begeleiding door professionals van vrouwen met HG tijdens en na de zwangerschap is dus heel belangrijk.”
Wat betekent de richtlijn voor vrouwen die al eerder HG hebben gehad en nu opnieuw zwanger willen worden?
“De lancering van de richtlijn werd binnen onze community met veel blijdschap ontvangen. Met name het feit dat er een duidelijk stappenplan ligt voor behandeling en dat hiermee landelijk het kennisniveau verhoogd wordt, maar ook dat er aandacht is voor de omliggende zorgen en ervaringen van patiënten is enorm belangrijk. We hopen dat heel veel professionals hier kennis van gaan nemen.”
Toepassen van de richtlijn in de praktijk
Hoe verwacht je dat zorgverleners deze richtlijn gaan toepassen in de dagelijkse praktijk? Denk je dat vrouwen met HG hierdoor sneller de juiste zorg zullen krijgen?
“Ja, maar ook dat er eerder gesignaleerd wordt dat er sprake is van een zorgwekkende situatie en dat doorverwijzing eerder plaatsvindt. Wel hopen we dat de richtlijn voor de huisartsen ook snel een update krijgt, want deze loopt nu achter op de realiteit. Ook zijn we blij dat Thuisarts in begrijpelijke taal voor iedere vrouw de basisinformatie geeft. Zeker in combinatie met snel vorderend onderzoek naar de oorzaken van HG op het gebied van genen en hormonen, hopen we dat het wijten van HG aan de psyche van een vrouw voorgoed van tafel is.”
Wat hoopt Stichting ZEHG dat de volgende stap wordt na het verschijnen van deze richtlijn?
“Wij hopen dat steeds meer mensen kennisnemen van de richtlijn en men deze ook in de praktijk toepast. Daarnaast hopen we dat door de richtlijn incorrecte of onvolledige informatie op sites van verloskundigen, ziekenhuizen en artsen aangepast wordt. Binnenkort lanceren we weer een magazine, met relevante informatie, zodat ook andere doelgroepen op de hoogte worden gebracht van de nieuwste inzichten. Hierin komt aandacht voor ervaringsverhalen, maar ook de richtlijn en de laatste stappen op het gebied van wetenschappelijk onderzoek.”
“We zien op dit moment dat de aandacht voor HG binnen onderzoek toeneemt. We verwachten dat er de komende jaren op basis van de inzichten rondom onder meer GDF15, gericht onderzoek gedaan zal worden naar het verminderen van de klachten en wellicht zelfs naar ingrijpen op de oorzaak van HG. We realiseren ons dat een werkelijke oplossing een kwestie van een lange adem is, maar wanneer onze (klein) een betere zwangerschap ervaren dan wij, hebben we veel bereikt. En daar werken we, samen met professionals in de zorg en onderzoekers actief aan mee.”
