IRIS studie

Verloskundigen doen steeds vaker routine echoscopisch onderzoek in het derde trimester van de zwangerschap. Door groeiachterstand eerder op te sporen zou perinatale mortaliteit en morbiditeit voorkomen kunnen worden. Maar de echo zou ook ongerustheid kunnen veroorzaken en kunnen leiden tot onnodig medisch ingrijpen en hoge kosten.

In de IRIS studie (IUGR Risk Selection Study) onderzoeken we de voor- en nadelen van routine echoscopie in het derde trimester. Aan de IRIS studie nemen zestig verloskundigenpraktijken deel in een stepped wedge cluster gerandomiseerd onderzoek. Alle praktijken beginnen met de zorg te verlenen zoals ze dat altijd al deden. Stapsgewijs gaan praktijken vervolgens over op het routinematig aanbieden van twee extra echo’s in de zwangerschap, een bij 28 tot 30 weken en een bij 34 tot 36 weken. Tot een week na de geboorte meten we perinatale mortaliteit en morbiditeit, het aantal medische interventies, ongerustheid en kosten.
Doel

Onderzoeken of de voordelen van routine-echoscopie in het derde trimester van de zwangerschap opwegen tegen de nadelen.

Vraagstelling/hypothese
  1. Leidt routine-echoscopie tussen 28 en 30 weken zwangerschap en 6 weken later tussen 34 en 36 weken zwangerschap tot een vermindering van ernstige perinatale uitkomsten vergeleken met gestandaardiseerde fundus-symfyse metingen onder laag risico vrouwen in de eerstelijn? Is routine-echoscopie in het derde trimester van de zwangerschap kosteneffectief?
  2. Hoe is de samenwerking tussen professionals met betrekking tot het beleid rond opsporing en ‘behandeling’ van groeivertraging en hoe kan deze verbeterd worden?
  3. Wat zijn positieve en negatieve ervaringen van vrouwen met de methode van monitoring van foetale groei in het derde trimester? Hoe kunnen vrouwen en professionals omgaan met ethische vraagstukken rond onverwachte bevindingen bij
    echoscopie en onterechte verdenking van groeivertraging?

Als extra budget beschikbaar komt, zullen aanvullende onderzoeksvragen worden beantwoord op het gebied van lange termijngevolgen voor de kinderen en innovatieve technieken om intra-uteriene groeivertraging te voorspellen en te monitoren.

Relevantie

Echoscopie in het derde trimester van de zwangerschap wordt steeds vaker routinematig aangeboden, ondanks het gebrek aan evidence dat dit (kosten) effectief is. Het is essentieel om aan te tonen dat routine-echoscopie kan bijdragen aan verbetering van belangrijke klinische uitkomsten voordat routinematige screening wordt ingevoerd.

Resultaten

Aan het onderzoek hebben 60 Nederlandse verloskundigenpraktijken deelgenomen en het is uitgevoerd onder 13.046 vrouwen met een laag-risico zwangerschap: 7.067 in de interventiegroep en 5.979 in de controlegroep. In de interventiegroep kregen zwangere vrouwen standaard twee groei-echo’s aangeboden, in de controlegroep werd de gebruikelijke zorg aangeboden met een groei-echo alleen wanneer daarvoor een medische reden was. Alhoewel groeivertraging vaker werd vermoed bij de vrouwen in de interventiegroep (32% versus 19%) leidde dit niet tot betere gezondheidsuitkomsten. In de interventiegroep kwamen ernstige gezondheidsuitkomsten bij 1,7% van de kinderen voor en in de controlegroep bij 1,8%. Dit verschil is niet statistisch significant.

Bij 10% van de vrouwen in de interventiegroep en 3% in de controlegroep werd gedacht dat er sprake was van groeivertraging terwijl de baby bij de geboorte niet te klein bleek. In de interventiegroep werd de bevalling iets vaker ingeleid (15,9% versus 13,7%).

Geen extra standaard echo’s
In de IRIS studie leidde het standaard aanbieden van twee echo’s in de laatste drie maanden van de zwangerschap niet tot betere gezondheidsuitkomsten voor de baby en er werden wel meer bevallingen ingeleid. Op basis van deze resultaten is het aanbieden van standaardecho’s in de laatste drie maanden van de zwangerschap aan vrouwen met een laag risico op complicaties niet aan te bevelen. Verder onderzoek is nodig naar het voorkomen van slechte uitkomsten door groeivertraging.

Het artikel over de hoofdresultaten van de IRIS studie is in oktober 2019 verschenen in het gezaghebbende British Medical Journal (BMJ). Dit artikel is gratis beschikbaar en te downloaden via de volgende link https://www.bmj.com/content/367/bmj.l5517.