Waarom is het organiseren van integrale geboortezorg zo ingewikkeld?

Wat onderzoeken we?

Integrale geboortezorg is een erg actueel onderwerp. In de VOICE studie onderzoeken we welke elementen van organisatie van integrale geboortezorgverband hebben met de gezondheid van moeder en kind, met de ervaringen van cliënten en zorgverleners, en met zorgkosten en/of zorgprocessen.

Wat is integrale geboortezorg en hoe organiseer je dat?

Integrale geboortezorg is even actueel als complex. Het blijkt dat er geen eenduidige definitie van integrale geboortezorg is, ook is er geen blauwdruk over hoe je integrale geboortezorg zou moeten organiseren.

Verschillende partijen (zorgverleners, patiënten/cliënten, verzekeraars en politiek) hebben een verschillende kijk op (organisatie van) integrale geboortezorg en ook allen een (iets) ander beeld bij wat optimale zorg voor alle zwangeren is.  Het ontbreken van een eenduidige definitie plus het bestaan van verschillende perspectieven op integrale geboortezorg maakt dat het organiseren van integrale geboortezorg een lastig onderwerp is.

Binnen de VOICE studie spreken we van integrale geboortezorg wanneer netwerk(en) van verschillende zorgverleners en organisaties binnen de geboortezorg en andere sociale sectoren  samenwerken om toegankelijke en gecoördineerde zorg te verlenen aan vrouwen (en partners) die zwanger willen worden, zwanger zijn en/of maximaal 6 weken geleden bevallen zijn. Daarnaast identificeren we binnen de VOICE studie verschillende elementen van organisatie van integrale geboortezorg. Hierbij kun je denken aan uiteenlopende elementen; van het vormen van een Integrale Geboortezorg Organisatie al dan niet met Integrale Bekostiging, tot het verlenen van Centering Zorg tot het voeren van een gezamenlijk zorgdossier.

Wat is het doel van het onderzoek?

Het doel van het onderzoek is te achterhalen welke elementen van organisatie van geboortezorg een verband hebben met gezondheid van moeder en kind, met ervaringen van cliënten en zorgverleners, met zorgkosten en/of zorgprocessen. Lees meer op de website van ZonMw:  The VOICE study; Variation in the Organisation of Integrated CarE

Waarom is dit onderzoek belangrijk?

Zoals hierboven beschreven ontbreekt op dit moment een eenduidige definitie van integrale geboortezorg en is er ook geen consensus over wat optimale zorg voor alle zwangeren is. Hoe integrale geboortezorg georganiseerd zou kunnen worden is hierom dan ook een lastig onderwerp.  Mede ook omdat we onvoldoende weten welk (mogelijk) effect de manier van organiseren heeft op de gezondheid van moeder en kind, ervaringen van cliënten en zorgverleners, de zorgkosten en/of zorgprocessen.

Omdat integrale geboortezorg hoog op de agenda’s van de geboortezorgpartijen staat en iedereen vanuit eigen perspectief een (eigen) belang heeft bij de organisatie ervan ontstaat dan ook vaak een spraakverwarring en onderlinge belangenverstrengeling. Met de VOICE studie willen we inzicht geven in welke elementen van organisatie van integrale geboortezorg daadwerkelijk bijdragen aan betere geboortezorg voor moeder en kind. Hierbij onderzoeken we ook welke onderliggende mechanismen invloed hebben op de organisatie van integrale geboortezorg.

Hoe ziet het onderzoek eruit?

Vanwege het gebrek aan kennis over de organisatie van integrale geboortezorg en de mogelijke effecten hiervan op de gezondheid van moeder en kind, ervaringen van cliënten en zorgverleners, de zorgkosten en/of zorgprocessen, beginnen we de VOICE studie met een Scoping Review. Met een brede maar transparante en gestructureerde search doorzoeken we de literatuur naar manieren van organisatie van integrale geboortezorg en de daarbij beschreven verbanden met gezondheid van moeder en kind, ervaringen van cliënten en zorgverleners, de zorgkosten en/of zorgprocessen.

We bespreken de resultaten uit de literatuur vervolgens met een ‘Community of Practice’, bestaande uit geboortezorgprofessionals en cliënten die samenwerken in regionale Verloskundige SamenwerkingsVerbanden (VSV’s) en Integrale Geboortezorg Organisaties (IGO’s).

We gaan met cliënten, partners, bestuurders, zorgverleners, beleidsmakers en verzekeraars in gesprek over wat er in de praktijk bekend is en ervaren is met betrekking tot het organiseren van integrale geboortezorg en de mogelijke effecten daarvan. Dit is een kwalitatief onderzoek met behulp van actie onderzoek en interviews.

Op basis van de opbrengst uit het literatuuronderzoek en de Community of Practice ontwikkelen we vragenlijsten die aan alle VSV’s in Nederland worden voorgelegd. Hiermee hopen we een indruk te krijgen van hoe de geboortezorg in Nederland op dit moment georganiseerd is. Ook dit is kwalitatief onderzoek met behulp van interviews en vragenlijsten.

Op basis van het geleerde  en in samenwerking met de praktijk hopen we tools beschikbaar te kunnen stellen waarmee VSV’s en IGO’s integrale geboortezorg verder kunnen organiseren.

Tot slot onderzoeken we met behulp van DIAPER data (data beschikbaar in samenwerking met RIVM en LUMC) of er een verband is tussen elementen van organisatie van geboortezorg, perined-data, CBS data en Vektis data.

Door wie wordt dit onderzoek gedaan?

Jolanda Liebregts, MSc. is promovenda op de VOICE studie. Prof. Dr. Ank de Jonge en Prof. Dr. Jan Jaap Erwich zijn promotoren. Prof. Dr. Corine Verhoeven en Dr. Katarzyna Burzynska zijn copromotoren. Vanuit verschillende organisaties binnen de geboortezorg is een afvaardiging vertegenwoordigd in de VOICE studiegroep en de VOICE- adviesraad. Met deze brede vertegenwoordiging uit het geboortezorgveld hopen we de resultaten uit de VOICE studie te kunnen duiden en praktisch beschikbaar te maken voor het geboortezorgveld.

Wie doen er mee?

De ‘Community of Practice’ is een diverse groep bestaande uit zeven VSV’s en IGO’s. Deze zijn geselecteerd uit regio’s met meer of minder ziekenhuizen, stedelijke en plattelandsregio’s, waarin wel of niet cliëntenvertegenwoordiging geborgd is. In het onderzoek zijn ook vrouwen (en partners) betrokken die zwanger willen worden, zwanger zijn en/of maximaal 6 maanden geleden bevallen zijn. Zij werden via de zorgverleners in hun VSV/IGO gevraagd deel te nemen aan vragenlijsten, interviews en/of focusgroepen.

Hoe ver is het onderzoek nu?

De literatuurstudie binnen het VOICE-project is inmiddels gepubliceerd. Hieruit blijkt dat veel bewezen effectieve elementen van de organisatie van integrale geboortezorg in de praktijk vaak niet duurzaam worden geïmplementeerd. Een belangrijke belemmering daarbij zijn bestaande hiërarchische en financiële structuren, passend bij wat in de literatuur wordt aangeduid als een biomedisch model van zorgorganisatie.

De dataverzameling in de zeven regio’s is volledig afgerond. Dit omvat 41 diepte-interviews (elk circa een uur) met netwerkbestuurders, 21 focusgroepen van gemiddeld 2,5 uur met bestuurders, en een uitgebreide documentanalyse van samenwerkings- en organisatieafspraken binnen geboortezorgnetwerken. Daarnaast zijn 20 uur aan focusgroepen met cliënten en cliëntvertegenwoordigers uitgevoerd en zijn meer dan 1500 vragenlijsten ingevuld door professionals en cliënten over hun ervaringen met de organisatie van integrale geboortezorg.

Inmiddels hebben we ook toegang tot de DIAPER-dataset en zijn we volop bezig met de analyse van alle data. Het VOICE-project wordt in de zomer van 2026 afgerond. Publicaties die uit het onderzoek voortkomen, delen we zo snel mogelijk op deze pagina.

Wat heeft het onderzoek uitgewezen?

Over de onderzoeker

Jolanda Liebregts is eerstelijns verloskundige (niet-praktiserend) en heeft ruime ervaring met beleid en bestuur in de geboortezorg.

LinkedIn van Jolanda Liebregts.

Bekijk haar Orcid.

Ga naar Pure.